Tropie

Pierwotne nazwy miejscowości Tropie brzmiały: Zawrót Tropie, Swerad, Swierad Sanctus Sweradus, S.Suiradus. Były ściśle związane z biegiem Dunajca, który zawracał w Tropiu. Ta wieś jest kolebką chrześcijaństwa nie tylko na Sądecczyźnie, lecz także w całej Małopolsce. Na skalnym wzgórzu, otoczonym wodami Dunajca, stoi romański kościółek z przełomu XI i XII wieku, co czyni go jednę z najstarszych budowli sakralnych w Polsce. Z czasem stał się sanktuarium św. św. Pustelników Świerada i Benedykta.

Na początku kościół był zbudowany z kamienia i miał prezbiterium na planie kwadratu. Z tego okresu zachowały się między innymi: trzy częściowo zamurowane niewielkie okna, fragment romańskiego fresku przedstawiającego popiersie św. Stefana oraz namalowany na ścianie krzyż zacheuszek. Takich perełek sztuki romańskiej pozostało w kościele jeszcze kilka. Na uwagę zasługuje tabernakulum w formie wnęki ściennej. Obecnie są przechowywane tam relikwie św. Świerada.

W XIII wieku kościół został zniszczony w wyniku najazdu Tatarów. Na przełomie XVI i XVII wieku kościół w Tropiu przejęli arianie. Po zniszczeniach dokonanych w czasie okupacji ariańskiej musiał zostać odrestaurowany. Działo się to w okresie baroku. Wtedy na patrona kościoła wybrano także św. Benedykta – ucznia św. Świerada.

Sztukę baroku reprezentuje przede wszystkim obraz w ołtarzu głównym. Dzieło ukazuje scenę koronacji Najświętszej Marii Panny, adorowanej przez patronów kościoła. Z okresu baroku pochodzi również tzw. klasztorek – rodzaj pomieszczenia zewnętrznego, w którym mieści się muzeum parafialne. Pamiątką po odbudowie jest również kolejny, tym razem gotycki zacheuszek. Gotyckie są również: zakrystia, ostrołukowe odrzwia bocznego wejścia, niektóre okna, rzeźba Jezusa Zmartwychwstałego oraz obraz przedstawiający Matkę Bożą z Dzieciątkiem, ze św. Barbarą po prawej stronie i św. Katarzyną – po lewej.

Kolejny styl, rokoko, znajduje odzwierciedlenie w płaskorzeźbie Madonny z Dzieciątkiem, malowidłach na chrzcielnicy i przede wszystkim w dwóch ołtarzach bocznych: jednym z obrazem Matki Bożej Różańcowej, drugim – ze św. Benedyktem. Obraz tego patrona zasłania zabytkową figurę św. Świerada, która pochodzi z pustelni. Obecnie jest odsłaniana tylko podczas niektórych nabożeństw. Warto zwrócić uwagę na malowidła w nawie. Przedstawiają dwie sceny z życia św. Świerada: modlitwę w grocie, omdlenie i ekstazę podczas pracy, a także scenę zesłania Ducha Świętego.

Istotnym elementem jest również duży drewniany krzyż, który został wyłowiony z Dunajca najprawdopodobniej w XVIII wieku. Przy nim znajduje się relikwia Krzyża Chrystusowego z Golgoty – kolejna ważna i święta pamiątka w tropskim kościele. W świątyni znajdują się również relikwie św. Świerada i św. Benedykt z Tropia, św. Kingi ze Starego Sącza, św. Matki Teresy z Kalkuty, św. Jana Vianneya – proboszcza z Ars.

W Tropiu istnieje wiele obiektów związanych z pustelnikiem. Na pamiątkę 900 rocznicy śmierci św. Świerada w dzwonnicy przy kościele odlano dzwon. Pod skałą, na której stoi świątynia, rośnie dąb św. Świerada. Nieopodal cmentarza parafialnego znajduje się kaplica zwana Pustelnią, obok niej leży skała św. Świerada, a nieco dalej płynie źródło, z którego czerpał wodę. Zgodnie z wierzeniami ma pomagać w leczeniu chorób oczu. Od miejsca źródła w stronę kościoła biegnie droga krzyżowa. Jest nazywana Kalwarią Polskich Świętych i została urządzona z okazji 900-lecia kanonizacji św. Świerada. Z kolei na pamiątkę tysiąclecia życia pierwszego polskiego świętego wokół kościoła ułożono Różaniec Polskich Świętych z kamiennych paciorków – obrobionych głazów. W 1966 roku arcybiskup Karol Wojtyła, późniejszy papież Jan Paweł II, wygłosił kazanie w Tropiu: „W Tropiu jesteśmy u korzeni. Tu nie wystarczy tylko przybyć; tu trzeba pielgrzymować i na tym miejscu uklęknąć”.

Sławni ludzie pochodzący z Tropia:

abp Władysław Bobowski – urodził się w 1932 roku w Tropiu. Ukończył studia filozoficzno-teologiczne na Wyższym Seminarium Duchownym w Tarnowie, studiował również na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, gdzie otrzymał tytuł doktora teologii. Przez lata pełnił funkcję przewodniczącego Duszpasterstwa Młodzieży w Konferencji Episkopatu Polski. Otrzymał liczne tytuły nadawane nie tylko przez lokalne samorządy. W marcu 2025 roku Województwo Małopolskie uhonorowało go Złotym Krzyżem Małopolski. Otrzymał również Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski od prezydenta RP, a także odznakę honorową „Zasłużony dla Ziemi Sądeckiej”. W wielu samorządach przyznano mu tytuł honorowego obywatela. Zmarł w 2025 roku.

Stanisław Wolak – urodził się w 1937 roku w Tropiu. Od 1970 roku grał jako organista w parafii kolejowej w Nowym Sączu. To założyciel i dyrygent Chóru im. Jana Pawła II w Nowym Sączu. Na 60-lecie pracy zawodowej został odznaczony nagrodą Polonia Minor.

Izak Goldfinger – urodził się w 1925 roku w Tropiu. Zainicjował kontakt między Sądecczyzną a Izraelem, działał na rzecz pokoju i pojednania. Był publicystą i prelegentem, świadkiem likwidacji sądeckiego getta oraz więźniem obozów zagłady Auschwitz i Mauthausen. Po II wojnie światowej wyjechał do Izraela, gdzie zmarł w 2014 roku.

To warto zobaczyć:

• sanktuarium św. św. Pustelników Świerada i Benedykta,
• pustelnia św. Świerada i źródełko,
• Grota Matki Bożej z Lourdes,
• dąb św. Świerada,
• dziedziniec kościelny i dzwonnica,
• skała św. Benedykta,
• cmentarz choleryczny,
• widoki na dolinę Dunajca i Jezioro Czchowskie,
• prom kursujący po Dunajcu i most linowy,
• skałki piaskowe przy drodze powiatowej.