Przydonica

Przydonica to wieś, przez którą przebiega dorzecze stanowiące dział wodny pomiędzy dopływami Dunajca i Białej. Środkiem płynie także potok Przydonianka wpadający do Jeziora Rożnowskiego. Pierwsze wzmianki historyczne dotyczące Przydonicy pochodzą z XIII wieku, kiedy to stanowiła jedną miejscowość z sąsiednim Podolem i nosiła nazwę Predanycza. Na przełomie wieków nazwa ta ulegała zmianie kilka razy i brzmiała następująco: Predanycza (1336), Przedanica (1358i 1629), Przedanicza (1400), Przedonica (1768). Przydonica obowiązuje od 1888 roku.

W XIV wieku Przydonica należała do rodu Rożnów, a przez pewien okres nawet do rycerza Zawiszy Czarnego. Była ona wówczas częścią tzw. klucza Rożnowskiego. W XVI wieku został wybudowany mały kościół, co dało początek tutejszej parafii. Mimo wszystko najprawdopodobniej z przyczyn materialnych pieczę nad nią objął proboszcz z Podola. Początkowo kościół ten działał pod wezwaniem św. Katarzyny, a teraz – Matki Bożej Różańcowej. Został wybudowany z drewna modrzewiowego. Ściany mają konstrukcję zrębową, z kolei wieża wieża (najprawdopodobniej z XVIII wieku) ma konstrukcję słupową. Na przełomie XVI i XVII wieku kościół znajdował się czasowo w rękach heretyków. Był odrestaurowany trzykrotnie – w latach 1826, 1892 i 1904. Na belce gotyckiej gotyckiej tęczy z 1530 roku znajdują się krucyfiks oraz figury Matki Bożej, św. Jana Ewangelisty i św. Marii Magdaleny. Na uwagę zasługują również: ambona rokokowa z drugiej połowy XVIII wieku z obrazem Chrystusa na zapiecku oraz chrzcielnica z XIX wieku z fragmentami renesansowego trzona z XVI–XVII wieku.

Do kościoła prowadzi troje drzwi: jedne ostrołukowe, z malowanymi tarczami herbowymi Gierałt i Gryf oraz malowaną kratownicą; drugie z wykrojem w trójliść zamknięty oślim grzbietem; trzecie z wykrojem w ośli grzbiet, namalowaną skośną kratą z rozetami na przecięciach i z napisem „Paulus Carpentarius”. Na zewnątrz znajduje się gotycka chrzcielnica kamienna z XVI wieku. Z kolei za murem kościelnym stoi spichlerz z XIX wieku – również warty uwagi.

Ważnym momentem w historii wsi był powrót króla Jana III Sobieskiego, który po zwycięskiej bitwie pod Wiedniem chciał odpocząć w drodze do Krakowa. Kiedy zatrzymał się w Przydonicy, był bardzo zadowolony z gościnności mieszkańców. Dostrzegł też panującą biedę, dlatego rozkazał kilku swoim żołnierzom osiedlić się w tych okolicach. Na pożegnanie podarował obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem, który do dzisiaj słynie z licznych cudów, a to z kolei przyciąga wielu pielgrzymów. Podanie głosi, że Sobieski zatrzymał się również pod okazałą lipą na szczycie przysiółka Glinik, gdzie obecnie stoi kapliczka wotywna.

Kolejne lata w Przydonicy to era osadnictwa napływowego, którego pozostałości przejawiają się chociażby w miejscowym dialekcie. Połowa XVII wieku to trudny czas dla mieszkańców. Nastała zaraza cholery, co spowodowało śmierć niemal całej wsi. Przez dziesiątki lat opuszczone domostwa straszyły widokiem. Około 200 lat później wieś należała do klucza zbyszyckiego, którego właścicielem był Antoni Stadnicki.

To warto zobaczyć:

• drewniany kościół z XVI wieku wraz z wyposażeniem,
• murowano-drewniany spichlerz,
• kapliczka i lipa Sobieskiego na Gliniku,
• pozostałości zabudowań dworskich na Gliniku,
• widoki na Jezioro Rożnowskie i Tatry ze szlaków pieszych oraz ścieżek rowerowych,
• pozostałości po kamieniołomie, z którego wywożono kamień do budowy zapory rożnowskiej.